Thị trường tài chính thế giới đang rúng động khi lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) liên tục xô đổ các kỷ lục nhiều thập kỷ. Sức hút lớn từ mức lợi suất nội địa tăng cao, cộng hưởng với kỳ vọng thắt chặt tiền tệ của BOJ, đang mở đường cho một làn sóng các nhà đầu tư Nhật Bản rút vốn khỏi tài sản nước ngoài để quay về nước.
Cú bứt phá lợi suất kỷ lục và các động lực kinh tế
Sự gia tăng mạnh mẽ của lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản chịu áp lực từ cả chính sách tiền tệ lẫn các động thái tài khóa mới của chính phủ.
Lợi suất các kỳ hạn lập đỉnh lịch sử
Trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu (15/5), lợi suất trái phiếu chính phủ tại đất nước Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã tăng vọt lên mức 2,73%, đánh dấu mức cao nhất kể từ tháng 5/1997. Không dừng lại ở đó, lợi suất kỳ hạn 30 năm cũng đã đạt mức 4% lần đầu tiên kể từ khi loại trái phiếu kỳ hạn này được phát hành vào năm 1999. Bên cạnh đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 5 năm và 20 năm cũng đều đạt mức cao kỷ lục trong tuần vừa rồi. Trong nguyên lý tài chính, lợi suất tăng đồng nghĩa với việc giá trái phiếu đang giảm mạnh. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản hiện nay là ông Satsuki Katayama cho biết lợi suất trái phiếu chính phủ đang tăng trên các thị trường trái phiếu lớn nhất thế giới, tạo ra một hiệu ứng cộng hưởng lẫn nhau.
Kỳ vọng thắt chặt chính sách tiền tệ từ BOJ
Sự leo thang liên tục của lợi suất diễn ra trong bối cảnh các nhà đầu tư ngày càng tin rằng tình trạng lạm phát gia tăng dai dẳng trên mức mục tiêu 2% sẽ thúc đẩy Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) hành động. Giới đầu tư dự báo BOJ sẽ tăng lãi suất chính sách thêm 0,25 điểm phần trăm để đưa mức lãi suất lên 1% trong cuộc họp diễn ra vào tháng 6 tới nhằm kiềm chế áp lực giá cả, điều này càng đẩy lợi suất thị trường lên cao.
Áp lực tài khóa từ chính sách của Chính phủ mới
Các nhà phân tích dự báo lợi suất trái phiếu Nhật Bản sẽ còn tiếp tục tăng dưới thời Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi. Sau chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử tháng 2 với lời hứa tăng chi tiêu chính phủ và giảm bớt lạm phát, hiện tại chính phủ của bà đang phải trợ cấp mạnh mẽ giá xăng dầu để giúp người dân vượt qua cú sốc giá năng lượng do cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran gây ra. Giới chuyên gia kinh tế cảnh báo chính phủ của bà Takaichi sẽ buộc phải chuẩn bị một ngân sách bổ sung vào cuối năm nay, tạo ra áp lực giảm giá liên tục lên JGB.
Kịch bản dòng vốn một nghìn tỷ USD quay đầu về nước
Khi thị trường nội địa trở nên hấp dẫn hơn, dòng vốn khổng lồ của Nhật Bản ở nước ngoài đang đứng trước bước ngoặt đảo chiều lịch sử.
Chấm dứt kỷ nguyên tìm kiếm lợi nhuận ở nước ngoài
Hàng thập kỷ duy trì chính sách lãi suất thấp kỷ lục ở Nhật Bản trước đây đã khuyến khích các nhà đầu tư lớn của nước này tìm kiếm lợi nhuận tốt hơn bằng cách mang tiền đi đầu tư ra nước ngoài. Hệ quả là các nhà đầu tư Nhật Bản hiện đang nắm giữ một khối lượng tài sản khổng lồ, trị giá khoảng 1 nghìn tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ.
Giới quản lý tài sản quốc tế đặt cược vào dòng tiền hồi hương
Những biến động mang tính lịch sử trên thị trường JGB đang khiến các nhà quản lý tài sản đặt cược lớn rằng dòng tiền này sẽ dịch chuyển về nước. Sau khi BOJ tăng lãi suất chính sách lên mức cao nhất trong 3 thập kỷ là 0,75% vào tháng 12 năm ngoái để báo hiệu kết thúc thời kỳ nới lỏng, dòng tiền đã bắt đầu chảy về nước.
Ông Mark Dowding, hiện nay là giám đốc đầu tư tại công ty quản lý tài sản BlueBay của Anh, nhận định số vốn mới của nhà đầu tư Nhật Bản sẽ không được đầu tư ra nước ngoài, không đi vào trái phiếu doanh nghiệp hay chính phủ Mỹ mà sẽ được rót thẳng vào các khoản đầu tư trong nước. Thực tế, dữ liệu từ công ty EPFR cho thấy các nhà đầu tư đã đổ khoảng 700 triệu USD đổ vào vào các quỹ trái phiếu chính phủ Nhật Bản trong tháng 3, mức dòng tiền hàng tháng lớn nhất từ trước đến nay, trước khi ổn định ở mức 86 triệu USD vào tháng 4.
Động lực thúc đẩy đồng Yên tăng giá bền vũng
Ông Matt Smith, một nhà quản lý quỹ hiện làm việc cho công ty Ruffer, cho biết lợi suất dài hạn ở Nhật Bản đang tăng và khung thể chế hiện nay là một sự mời gọi nhà đầu tư chuyển vốn về nước. Xu hướng hồi hương này được dự báo sẽ khiến đồng yên tăng giá chậm rồi tăng tốc nhanh hơn. Công ty của ông đang đầu cơ giá lên đồng yên và xem đây là biện pháp phòng ngừa rủi ro chính, bởi khi xảy ra hỗn loạn trên thị trường tín dụng Mỹ, các nhà đầu tư Nhật Bản sẽ rút vốn về nước và làm đồng yên mạnh lên.
Rào cản tâm lý trì hoãn và các yếu tố cản trở ngắn hạn
Mặc dù xu hướng dịch chuyển là rõ ràng, nhưng dòng vốn thực tế vẫn chưa hoàn toàn ồ ạt rút về ngay lập tức do một số yếu tố kìm hãm.
Sự thận trọng trước đà biến động liên tục của JGB
Các nhà phân tích cho biết ở thời điểm hiện tại, nhiều nhà đầu tư Nhật Bản vẫn chưa bị hấp dẫn hoàn toàn để giải ngân ngay vào JGB. Thị trường JGB vẫn còn biến động lớn và các nhà đầu tư tiếp tục lo ngại về các chính sách mở rộng tài khóa của chính phủ Takaichi. Xu hướng của thị trường hiện tại là lợi suất tiếp tục tăng và giá trái phiếu tiếp tục giảm, khiến các nhà đầu tư nhận thấy mức lợi suất 3% của JGB kỳ hạn 10 năm mới là mục tiêu thực tế và an toàn cho cuối năm nay để bắt đầu mua vào.
Sự rút lui của BOJ và quy luật cung cầu truyền thống
Trước đây, khi BOJ theo đuổi liên tục qua chính sách nới lỏng định lượng và kiểm soát đường cong lợi suất, cơ quan này chính là người mua lớn nhất trên thị trường JGB. Khi BOJ rút lui khỏi vai trò này, thị trường buộc phải quay trở lại với động lực cung cầu truyền thống, khiến cho giá cả và lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản trở nên biến động và khó lường hơn đối với người mua nội địa.
Thực tế mua ròng trái phiếu ngoại trong giai đoạn chuyển giao
Ông Abbas Keshvani, chiến lược gia vĩ mô ở khu vực châu Á tại công ty RBC Capital Markets, chỉ ra một thực tế là các nhà đầu tư Nhật Bản vẫn mua ròng 50 tỷ USD trái phiếu nước ngoài trong 12 tháng qua bất chấp lợi suất JGB tăng. Nguyên nhân do Thủ tướng Takaichi ủng hộ chi tiêu tài khóa nhiều hơn, đồng nghĩa lượng phát hành triệt để trái phiếu mới của Chính phủ Nhật có thể sẽ không giảm ở thời điểm hiện tại. Động lực cung cầu này phản ánh triển vọng lợi suất sẽ còn cao hơn nữa, khiến các nhà đầu tư có tâm lý e ngại, chưa muốn mua ngay những tài sản này khi biết giá của chúng sẽ còn giảm tiếp.
Kết luận
Dù tâm lý quan sát thị trường tạm thời tạo ra độ trễ ngắn hạn, xu hướng dịch chuyển dòng tiền một nghìn tỷ USD từ Mỹ về lại Nhật Bản là khó đảo ngược. Việc bình thường hóa lãi suất nội địa sẽ định hình lại cấu trúc dòng vốn toàn cầu, thúc đẩy đồng Yên tăng giá và buộc các thị trường quốc tế phải sớm thích ứng.
